المعیار و الموازنه؛ در برتری امیرالمؤمنین علی(ع)

درباره کتاب

«المعیار و الموازنه» تنها کتابی است که از میان بیش از بیست کتاب ابوجعفر اسکافی، دانشمند بزرگ معتزلی نیمه اول قرن سوم هجری، کامل به دست ما رسیده است. این کتاب نموداری از عقیده و عواطف عالیهٔ مسلمانان غیرعرب نسبت به حضرت امیرالمومنین علی علیه‌السلام است که همراه با شهامت اخلاقی و دلیری در بیان حق، و با روش بسیار پسندیده و منطقی و بدون تعصب تألیف شده است. از فواید فرعی این کتاب، که ۱۸۰ سال پیش از درگذشت سیدرضی و گردآوری «نهج‌البلاغه» تألیف شده، این است که خطبه‌هایی از امیرالمومنین علی را در خود حفظ کرده که از نظر سیدرضی پوشیده مانده یا مصلحت در گزینش آنها نبوده است.

مسعودی دربارهٔ اسکافی در کتاب «مروج الذهب» خود چنین گفته است: «مردی از مشایخ معتزله و سران ایشان که اهل دین و پارسایی و معتقد به برتری علی علیه‌السلام بر دیگران بوده است». و ابن‌ابی‌الحدید او را در «شرح نهج‌البلاغه» خود چنین وصف کرده است: «شیخ ما ابوجعفر اسکافی، که خدایش رحمت کناد، از کسانی است که به‌حقیقت معروف به دوستی علی علیه‌السلام و از مبالغه‌کنندگان در تفضیل آن حضرت بر دیگران است».